Zeszyt 2 tom XVIII kwiecień

  1. Marcin Adamski
    Sytuacja ekonomiczna rolniczych spółdzielni produkcyjnych w latach 2011-2013
    THE ECONOMIC SITUATION OF AGRICULTURAL PRODUCTION COOPERATIVES IN THE YEARS 2011-2013

    Słowa kluczowe: rolnicze spółdzielnie produkcyjne, gospodarstwa spółdzielcze, wyniki ekonomiczne
    Key words: agricultural production cooperatives, cooperatives farms, economic results
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem pracy jest przedstawienie sytuacji ekonomicznej gospodarstw wielkoobszarowych funkcjonujących w formie rolniczych spółdzielni produkcyjnych (RSP) w latach 2011-2013. Podstawę do takiej analizy stanowiły dane ze spółdzielni biorących udział w rankingu 100 najlepszych RSP, który rok rocznie powstaje w Instytucie Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB. Z przeprowadzonych analiz wynika, iż badana grupa spółdzielni w 2013 roku osiągnęła gorsze wskaźniki finansowe niż w latach poprzednich. Nie spowodowało to jednak zaprzestania inwestycji i modernizacji w tych gospodarstwach.
    The aim of this study was to show the changes that occurred in the group of large-scale farms functioning in a form of agricultural production cooperatives (APC) in 2011-2013. Due to little availability of information concerning this form of farms in Poland, the data for the analysis were gathered from the database of the Institute of Agricultural and Food Economics National Research Institute. This database was created in connection with the annual publication of Top 100 RSP. The analyses show that the surveyed group of cooperatives in 2013 reached the worse financial ratios than in previous years. However, this did not result in discontinuation of investment and modernization in these farms.
  2. Karolina Babuchowska, Renata Marks-Bielska
    Uwarunkowania rozwoju biogospodarki z uwględnieniem energii odnawialnej
    CONDITIONS OF BIOECONOMY DEVELOPMENT INCLUDING THE RENEWABLE ENERGY

    Słowa kluczowe: biogospodarka, odnawialne źródła energii (OZE), biomasa, rolnictwo energetyczne
    Key words: bioeconomy, renewable energy sources (RES), biomass, energy from agriculture
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest przedstawienie istoty biogospodarki, ze szczególnym uwzględnieniem rynku energii odnawialnej. Zwrócono także uwagę na perspektywy rozwoju rolnictwa energetycznego, jako ważnego dostawcy surowców do produkcji zielonej energii. Rosnące zapotrzebowanie na energię pierwotną, któremu towarzyszy ograniczoność kopalnych surowców energetycznych potęguje wykorzystanie alternatywnych, przede wszystkim odnawialnych źródeł energii. Zagadnienia dotyczące tzw. zielonej energii mieszczą się w obszarze biogospodarki.
    The increasing demand for primary energy, accompanied by the limitation of fossil fuels, intensifies the use of alternative – especially renewable – energy sources. Issues concerning the so-called. green energy are located in the area of the bio-economy. The aim of the article was to present the essence of the bio-economy, with particular focus on the renewable energy market. In addition, attention was paid to prospects of development of energy agriculture as an important supplier of raw materials for the green energy production.
  3. Agata Balińska
    Turystyka wiejska w kontekście teorii rozwoju endogenicznego
    RURAL TOURISM IN THE CONTEXT OF THE THEORY OF ENDOGENOUS DEVELOPMENT

    Słowa kluczowe: turystyka wiejska, teoria rozwoju endogenicznego
    Key words: rural tourism, theory of endogenous development
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań jest ukazanie zależności pomiędzy koncepcją rozwoju endogenicznego a uwarunkowaniami i zakresem rozwoju turystyki wiejskiej. Wykorzystano metodę desk research. Badania wykazały, że koncepcja rozwoju endogenicznego jest przydatna w ocenie wykorzystania potencjału turystycznego i zasobów endogenicznych obiektów turystyki wiejskiej i ich otoczenia, zarówno w odniesieniu do przesłanek rozwoju tej działalności, jak i zakresu świadczonych usług.
    The aim of the study is to show the relationship between the concept of endogenous development, and the conditions and scope of the development of rural tourism. Method was used desk research. Research has shown that the concept of endogenous development is useful in assessing the potential of tourism and endogenous resources of rural tourism facilities and their environment both in terms of the conditions for the development of this activity, as well as the scope of services provided.
  4. Alicja Baranowska, Krystyna Zarzecka, Iwona Mystkowska, Marek Gugała
    Efekt ekonomiczny mechaniczno-chemicznej pielęgnacji plantacji ziemniaków
    ECONOMIC EFFECT OF MECHANICAL AND CHEMICAL CULTIVATION OF POTATOES PLANTATION

    Słowa kluczowe: ziemniaki, opłacalność, sposoby regulacji zachwaszczenia
    Key words: potatoes, profitability, weed control methods
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań była ocena opłacalności różnych sposobów odchwaszczania upraw ziemniaków. W doświadczeniu stosowano pielęgnację mechaniczną oraz cztery sposoby pielęgnacji mechaniczno-chemicznej z użyciem herbicydów i ich mieszanin. O efektywności ekonomicznej pięciu sposobów odchwaszczania decydowały koszty wykonania zabiegów, ceny herbicydów oraz wielkość plonu i jego wartość. Największą opłacalność zwalczania chwastów oraz najwyższy plon bulw ziemniaków uzyskano na obiektach, które do wschodów były pielęgnowane mechanicznie, a tuż przed wschodami opryskiwane mieszaniną herbicydów: Command 480 EC 0,2 l/ha + Afalon Dyspersyjny 450 SC 1,0 l/ha (obiekt 3.) oraz Stomp 400 SC 3,5 l/ha + Afalon Dyspersyjny 450 SC 1,0 l/ha (obiekt 5.).
    The paper aimd to determine the profitability of various weed control methods in potato cultivation. Mechanical cultivation and four methods of mechanical-chemical care with the use of herbicides and their mixtures have been applied to the experiment. The economic effectiveness of the five methods of weed control in potato cultivation was conditioned by costs of weeding operations, herbicide prices, the level of yield and its value. The highest profitability of weed management was found in the subjects 3. and 5., where mechanical treatment have been applied since its growth. However, before the growth, subjects had been treated by the mixture of herbicides: Command 480 EC 0.2 l/ha + Dispersive Afalon 450 SC 1.0 l/ha (subject 3.) and Stomp 400 SC 3.5 l/ha + Dispersive Afalon 450 SC 1.0 l/ha (subject 5.).
  5. Mirosław Biczkowski
    Wpływ programu PROW na rozwój sektora odnawialnych źródeł energii przez inwestycje w mikroinstalacje prosumenckie
    THE EFFECTS OF THE RDP ON THE DEVELOPMENT OF THE RENEWABLE ENERGY SECTOR THROUGH INVESTMENTS IN PROSUMERS’ MICROINSTALLATIONS

    Słowa kluczowe: odnawialne źródła energii, PROW, fundusze UE, mikroinstalacje prosumenckie, obszary wiejskie
    Key words: renewable energy sources, RDP, EU funds, microinstallation prosumer, rural areas
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest ukazanie zróżnicowania przestrzennego wniosków na budowę mikroinstalacji prosumenckich złożonych w ramach działania 321. „Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej” realizowanego w ramach PROW 2007-2013 i tym samym jego wpływu na rozwój sektora związanego z odnawialnymi źródłami energii. Analizę oparto na danych z opublikowanej listy krajowej operacji w zakresie mikroinstalacji prosumenckich w ramach działania 321. PROW. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że najpełniej możliwości związane z dofinansowaniem inwestycji w zakresie instalacji prosumenckich wykorzystali beneficjenci z województw małopolskiego, lubelskiego, mazowieckiego, łódzkiego oraz podlaskiego. Niskim zainteresowaniem działanie to cieszyło się wśród beneficjentów z regionów opolskiego, świętokrzyskiego i lubuskiego, którzy nie wykorzystali szans, które stwarzało to działanie na rozwój sektora OZE.
    The paper aims to show the diversity of spatial applications for the construction of micro-installations prosumenckich made under the measure 321 „Basic services for the economy and rural population” implemented under the Rural Development Programme 2007-2013 (RDP), and thus their impact on the development of the sector related to renewable energy. The analysis was based on data from the published list of national operations in the field of micro-installations prosumenckich under the said activities of the RDP Results of this study indicate that the fullest opportunities of co-financing of investments for the installation of prosumer used the beneficiaries of the province of Małopolskie, Lubelskie, Mazowieckie, Łódzkie and Podlaskie. This program did not arouse interest among the beneficiaries of the Opole region, Świętokrzyskie and Lubuskie. They did not take the chance which was given by the development of the RES sector.
  6. Biernat-Jarka Agnieszka
    Motywy zakupu ziemi przez rolników na przykładzie województwa mazowieckiego
    REASONS OF THE LAND PURCHES ON THE BASIS OF AN EXAMPLE OF MAZOWSZE REGION

    Słowa kluczowe: zakup, grunty rolne, województwo mazowieckie, gospodarstwo
    Key words: purchase, agricultural land, Mazowsze region, farm
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest przedstawienie powodów, dla których osoby prowadzące gospodarstwa rolne decydowały się na zakup ziemi rolnej. Ukazano istotę czynnika ziemi w wybranych szkołach ekonomicznych, a także pokazano zamierzenia rolników dotyczących powiększania powierzchni gospodarstw rolnych. Badaniami objęto 703 rolników indywidualnych prowadzących gospodarstwa na terenie 58 gmin wiejskich i miejsko-wiejskich województwa mazowieckiego. Ankietowani rolnicy decydowali się na zakup bądź dzierżawę gruntów, gdyż dążyli do zwiększenia potencjału produkcji, otrzymania płatności bezpośrednich i lokaty kapitału. Respondenci wskazali na ciągły wzrost cen ziemi po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej.
    The objective of this paper was to present the reasons of the land purches on the basis of an example of Mazowsze Region. The paper is based on theoretical and empirical approaches. Firstly, importance of land factor in economic theory was presented. Research covered 703 respondents, managing farms in territory of 58 rural and urban-rural communities from the Mazowsze region. Farmers covered by research increased area of their farms as additional land allowed them to increase production potential, having access to increased direct payments and as capital investment. Respondents were aware of growing up of land price in Poland after Polish accession to EU.
  7. Jolanta Bojarszczuk, Jan Zuba
    Ocena organizacji gospodarki paszowej w wybranych gospodarstwach mlecznych
    EVALUATION OF ORGANIZATION OF FODDER AREA IN SELECTED DAIRY FARMS

    Słowa kluczowe: powierzchnia paszowa, gospodarstwa mleczne, struktura
    Key words: fodder area, dairy farms, structure
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań była ocena organizacji produkcji zwierzęcej i gospodarki paszowej w wybranych gospodarstwach mlecznych. Materiał źródłowy stanowiły wyniki badań przeprowadzonych w 50 gospodarstwach specjalizujących się w chowie bydła mlecznego, zlokalizowanych w województwach lubelskim i podlaskim. Analizę porównawczą przygotowano na podstawie wybranych wskaźników. Analiza wykazała, że badane gospodarstwa mleczne przeznaczały zdecydowaną większość swoich gruntów (od 50% w rejonie I do 78% w rejonie II) na produkcję pasz dla bydła. W strukturze globalnej powierzchni paszowej dominowała główna powierzchnia paszowa, której znaczący udział stanowiła specjalna powierzchnia paszowa, na wielkość której istotny wpływ miała uprawa zbóż i kukurydzy. Gospodarstwa I rejonu, mające mniejszy udział TUZ, wyróżniały się większą produkcją roślin pastewnych na gruntach ornych (52,5% udziału w strukturze zasiewów), w tym kukurydzy na kiszonkę (35%). W rejonie II, gdzie udział specjalnej powierzchni paszowej był mniejszy, produkcja pasz odbywała się w głównej mierze na naturalnej powierzchni paszowej, wynikającej z dużego udziału trwałych użytków zielonych w strukturze użytków rolnych (30,7%). Efektywność wykorzystania powierzchni paszowej wyrażona wskaźnikiem określającym relację powierzchni paszowej do 1 DJP była wysoka i wyniosła w gospodarstwach w obu rejonach (I i II) odpowiednio 0,73 i 0,90 ha.
    The aim of the study was to evaluate the organization of animal production and fodder area in selected dairy farms. The source material were the results of research carried out in 50 farms specializing in milk cattle breeding, located in two regions: Lubelskie and Podlaskie province. A analysis was prepared on the basis of selected indicators. The analysis showed that the dairy farms allocate the majority of their land (from 50 in I region and to 78% in II region) for the production of cattle feed. In the structure of the global forage area dominated main fodder area, which accounted for a significant share of special fodder area, the size of which is affected by the cultivation of cereals and maize. Farms in I region having a smaller share of grassland, stand a greater production of fodder crops cultivated on arable lands (52.5%), including maize for silage (35.0%). In the region II, where the percentage of special fodder area was smaller feed production takes place mainly on natural fodder area. The efficiency of use of fodder area expressed indicator of the relationship of forage area for 1 LU was quite high and amounted in both regions, respectively: 0,73 and 0,90 ha.
  8. Piotr Chibowski, Waldemar Izdebski, Oksana Makarchuk, Vladimir Sinielnikov, Jacek Skudlarski, Svetlana Aleksandrovna Zaika, Stanisław Zając
    Produkcja rzepaku w Polsce, na Białorusi i Ukrainie w aspekcie rozwoju sektora biopaliw transportowych
    RAPESEED PRODUCTION IN POLAND, BELARUS AND UKRAINE IN TERMS OF DEVELOPMENT OF TRANSPORTATION BIOFUELS

    Słowa kluczowe: rzepak, Białoruś, Polska, Ukraina
    Key words: rape, Belarus, Poland, Ukraine
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Przedstawiono stan produkcji rzepaku w Polsce, na Białorusi i Ukrainie. Analizowano zmiany w powierzchni zasiewów, uzyskiwanych plonów oraz zbiorów za lata 2005-2014. W tym okresie we wszystkich analizowanych krajach nastąpił wzrost produkcji rzepaku. Największe zbiory tej rośliny uzyskiwano w Polsce. Do wzrostu produkcji rzepaku w Polsce przyczynił się rozwój krajowego sektora biopaliw, natomiast większa produkcja rzepaku na Ukrainie i Białorusi wynikała ze wzrostu popytu zagranicznego. W przypadku Ukrainy na produkcję rzepaku w tym kraju miał wpływ popyt ze strony sektora biopaliw w UE. Na Białorusi dotychczasowy wpływ sektora biopaliw na rozwój produkcji rzepaku był niewielki.
    Shows the status of rapeseed production in Poland, Belarus and Ukraine. Were shown changes in the sown area, obtained yields and collections for the period 2005-1014. All the analyzed countries has increased rapeseed production. The largest harvest of this plant are obtained in Poland. The increase in rapeseed production in Poland was caused by the development of domestic biofuels sector. Increased production of this plant in the Ukraine and Belarus is resulted from the increase in foreign demand. In the case of Ukraine, the production of rapeseed in the country was determined by demand from the biofuel sector in the EU. The impact of the biofuels sector in Belarus affecting the development of local production of rape is small.
  9. Piotr Cymanow
    Potencjał migracji powrotnych w aspekcie możliwości rozwoju lokalnego wiejskich obszarów problemowych
    POTENTIAL OF RETURN MIGRATIONS IN THE CONTEXT OF THE OPPORTUNITIES FOR LOCAL DEVELOPMENT OF PROBLEMATIC RURAL AREAS

    Słowa kluczowe: migracje powrotne, rozwój lokalny, obszary wiejskie
    Key words: return migrations, local development, rural areas
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych na grupie migrantów zarobkowych przebywających za granicą, pochodzących ze środowisk wiejskich. W analizie skoncentrowano się na mechanizmach migracji powrotnych, ich potencjale i tendencjach zachodzących w środowiskach migranckich. Praca stanowi też próbę odpowiedzi na pytania dotyczące wpływu powrotów z wyjazdów zarobkowych na ożywienie gospodarcze i rozwój lokalny obszarów, z których wywodzą się osoby migrujące. Poddano ocenie kwestię równoważenia niekorzystnych skutków społecznych, wywoływanych przez znaczące odpływy poakcesyjne przez aktywizację gospodarczą tych terenów, determinowaną napływem środków pochodzących z migracji (tzw. remittances) oraz potencjalnym powrotem samych migrantów. Z przeprowadzonych badań wynika, iż połowa badanych byłaby skłonna do powrotu przy możliwości uzyskania dochodu w kraju na poziomie równoważnym kwocie 1500 euro miesięcznie lub niższej, co przy jednoczesnym relatywnie krótkim stażu w zakresie pobytu zagranicą (większość respondentów przebywa za migracji krócej niż 4 lata) stanowi istotną przesłankę w zakresie wzrostu skali migracji powrotnych. Warunkiem nasilenia tego procesu musi być jednakże zmniejszenie niekorzystnej dysproporcji w zakresie czynników wypychających względem bodźców przyciągających do powrotów.
    The analysis presented points to considerable significance of return migrations in the process of the development of rural areas affected with high depopulation as a consequence of emigration after the access to the EU. Considerable potential of the migrants who are currently abroad may be successfully used to improve the functioning of peripheral areas and to repair the deformed demographic structure. Permanent local development must be based on stable human capital. Accumulation of financial capital performed by migrants from rural areas will contribute to the improvement of such areas only when trends related to the movement of human resources are reversed. This process must be related not only to the ad hoc improvement of the situation on the local market as regards the inflow of funds in the form of remittances and the presence of the multiplier effect, but should also be related to the permanent return of migrants and their families as well as investment of fixed assets and using the experience and contacts from abroad.
  10. Dorota Czerwińska-Kayzer, Anna Bieniasz
    Bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstw produkujących pasze dla zwierząt gospodarskich
    FINANCIAL SAFETY OF COMPANIES PRODUCING FEED FOR LIVESTOCK

    Słowa kluczowe: bezpieczeństwo finansowe, płynność finansowa, wytwórnie pasz
    Key words: financial security, financial liquidity, feed enterprises
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem pracy jest ocena bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw produkujących pasze dla zwierząt gospodarskich w latach 2009-2013, na tle przedsiębiorstw przemysłu spożywczego w Polsce. Postawiony problem zrealizowano przy wykorzystaniu niepublikowanych danych GUS z lat 2009-2013, a także jednostkowych danych finansowych wytwórni pasz. Przeprowadzone badania wskazują, że branżę produkcji artykułów spożywczych, a także produkcji gotowej paszy i karmy dla zwierząt można uznać za bezpieczne, na podstawie przyjętych wskaźników bezpieczeństwa finansowego.
    The aim of this study was to evaluate the safety of the financial companies producing feed for livestock in 2009-2013, against the background of food industry companies in Poland. Stated problem implemented using unpublished data, CSO, 2009-2013, as well as individual financial data feed mills. The study indicates that the sector food production, as well as the production of finished feed and pet food can be considered safe, the adopted measures of financial security.
  11. Magdalena Czułowska, Łukasz Abramczuk
    Wyniki produkcyjne i ekonomiczne w chowie krów mlecznych w ujęciu regionalnym
    PRODUCTION AND ECONOMIC RESULTS IN THE DAIRY COW IN TERMS OF REGIONAL

    Słowa kluczowe: produkcja mleka, koszty bezpośrednie, koszt pasz, opłacalność
    Key words: milk production, direct costs, forage cost, profitability
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Przedstawiono wyniki ekonomiczne produkcji mleka w grupach gospodarstw wytwarzających mleko w czterech regionach rolniczych Polski. Próbę badawczą stanowiły gospodarstwa indywidualne utrzymujące krowy mleczne wybrane w sposób celowy z próby Polskiego FADN. Analizą objęto przychody, nakłady, koszty oraz wyniki ekonomiczne za lata 2009, 2012 i 2014. Do oceny ekonomicznej efektywności produkcji mleka zastosowano wskaźnik opłacalności bezpośredniej. Przeprowadzone badania wykazały regionalne zróżnicowanie efektów produkcyjnych i ekonomicznych. Wyniki analizy wskaźnikowej podkreślają przewagę efektywności produkcji mleka w badanych gospodarstwach regionów Wielkopolska i Śląsk oraz Mazowsze i Podlasie, czyli regionach o intensywnym chowie krów mlecznych. Najsłabsze efekty zaobserwowano w przypadku badanych jednostek z regionu Małopolska i Pogórze, co wskazuje na mniejszą intensyfikację produkcji mleka w tym regionie.
    The paper presents and discusses the results of milk production in Poland by FAND regions in the zears 2009, 2012 and 2014. The aim of this paper was to show the diversity of milk production by regions and differences in economic effects and use of inputs. For the economic evaluation of the efficiency of production direct profitability index was used. Studies have shown that the highest profitability characterized Mazowsze and Podlasie region and the lowest Małopolska and Pogórze.
  12. Marta Domagalska-Grędys
    Zaangażowanie grup producentów w rozwój biogospodarki
    INVOLVEMENT OF PRODUCER GROUPS IN THE DEVELOPMENT OF THE BIO-ECONOMY

    Słowa kluczowe: biogospodarka, zrównoważony rozwój, grupy producentów rolnych, inteligentna specjalizacja regionu
    Key words: bio-economy, sustainable development, producer groups, region smart specialization
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań było określenie zaangażowania zrzeszonych producentów rolnych w rozwój biogospodarki. Zaangażowanie oceniano na podstawie wskaźników zużycia nawozów, obecności certyfikatów produkcji integrowanej, ekologicznej i tradycyjnej, posiadania lub respektowania norm i zasad jakości produkcji (m.in. Global G.A.P., BRC). Dodatkowo przedstawiono opinie rolników na temat czynników i przełomowych technologii ograniczających negatywne oddziaływanie produkcji rolnej na środowisko oraz zaangażowania w programy społeczne. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem obserwacji i kwestionariusza wywiadu wśród trzynastu grup, reprezentujących 1310 gospodarstw zrzeszonych województwa małopolskiego w 2016 roku. Wyniki potwierdziły znaczne różnice w zaangażowaniu gospodarstw w rozwój biogospodarki pięciu profili produkcji. Badani reprezentowali trzy style zachowań na rzecz biogospodarki (aktywny, oryginalny i słabo zaangażowany). Najaktywniejsze okazały się grupy owocowe, oryginalne zaangażowanie wykazali producenci tytoniu i hodowcy owiec, a najmniejsze doświadczenie w analizowanych działaniach mieli producenci zbóż i producenci trzody chlewnej.
    The aim of the study was to determine the conditions for the involvement of members of agricultural producers in the developing bio-economy. „Involvement” was evaluated based on: indicators of fertilizer use; the presence of certificates of integrated, organic and traditional production; possession or respect for the norms and principles of quality of production (including Global G.A.P., BRC). In addition, farmers are presented opinions on the factors and breakthrough technologies, limiting the negative impact of farming on the environment, involvement in social programs. The study were conducted using an interview questionnaire among the thirteen groups, representing 1310 households associated Małopolska in 2016. The results confirmed significant differences in the involvement of households in the developing bio-economy five profiles production. The subjects represented three styles of behavior for the bio-economy (active, original and less involved). The most active proved to be a group of fruit original commitment demonstrated tobacco producers and breeders of sheep, and the least experience in the analyzed activities had cereal producers and breeders of pigs.
  13. Piotr Dominik, Józef Grochowicz
    Turystyka kulinarna w opinii studentów warszawskich uczelni
    CULINARY TOURISM IN THE OPINION OF STUDENTS OF WARSAW UNIVERSITIES

    Słowa kluczowe: turystyka kulinarna, atrakcyjność wsi, agroturystyka, regiony
    Key words: culinary tourism, attraction of the village, farm tourism, regions
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań było uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy turystyka kulinarna jest znana jako pojęcie oraz w jakim stopniu jest popularna i realizowana w praktyce. Znajomość turystyki kulinarnej związanej z atrakcyjnością polskiej wsi oceniano wśród studentów uczelni warszawskich na kierunkach turystycznych. Z przeprowadzonych badań wynika, że studenci znają pojęcie turystyki kulinarnej i kojarzą ją głównie z degustacją potraw regionalnych. Respondenci uważali, że podróż w dane miejsce w Polce lub na świecie w celu poznania tradycyjnej kuchni bądź przygotowania konkretnej potrawy może być ciekawa i interesująca, sami z chęcią zdecydowaliby się na taką wyprawę.
    The paper is an attempt to describe the phenomenon of the culinary tourism tied with attraction of the Polish village. The analysis have been conducted universities. It was found that that students know the concept of tourism culinary, and they associate it mainly with the tasting of regional dishes. Respondents think that the travel into the given place in Poland or in the world in order to get to know the traditional kitchen or to prepare the specific dish can be interesting.
  14. Agnieszka Gałecka, Mariusz Pyra
    Zadłużenie gospodarstw rolniczych w Polsce w latach 2010-2013
    THE DEBT LEVEL OF AGRICULTURAL FARMS IN POLAND IN THE YEARS 2010-2013

    Słowa kluczowe: gospodarstwo rolnicze, zadłużenie, typ rolniczy, wielkość ekonomiczna, FADN
    Key words: agricultural farms, debt, farming types, economic size, FADN
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Przedstawiono poziom zadłużenia gospodarstw rolniczych w Polsce w zależności od wielkości ekonomicznej i typu rolniczego. Analizą objęto gospodarstwa rolnicze uczestniczące w polskim systemie FADN. Okres badań obejmował lata 2010-2013. Stwierdzono, że gospodarstwa rolnicze swoją działalność finansują głównie kapitałem własnym. Najwyższy poziom zadłużenia odnotowano w gospodarstwach bardzo dużych i wyspecjalizowanych w uprawach polowych, co wynika m.in. z większej skali działalności i kapitałochłonności produkcji w porównaniu do pozostałych analizowanych grup.
    The paper presents the level of debt of farms in Poland, according to the economic size and type of farming. The analysis included agricultural farms participating in the Polish FADN. The study period covered the years 2010-2013. It was found that farm agricultural finance its operations primarily in equity. The highest level debt was recorded in farms with very large and specialized in field crops, which could be due to a greater scale of operations and the capital intensity of production to the other analyzed groups.
  15. Eliza Gaweł, Mieczysław Grzelak, Andrzej Madej
    Ocena produkcyjno-ekonomiczna wydajności runi bobowato-trawiastej w zależności od składu gatunkowego mieszanek i sposobu użytkowania
    ECONOMIC EVALUATION OF THE SWARD PRODUCTIVITY LEGUME-GRASS IN SPECIES COMPOSITION OF THE MIXTURES AND DEPENDING ON USAGE

    Słowa kluczowe: plon do wypasu, plon suchej masy pobranej, wartość energetyczna i białkowa paszy, mieszanka pastwiskowa, sposoby użytkowania runi, analiza ekonomiczna kosztów produkcji
    Key words: yield of the dry matter, dry matter consumed by cows, feed unit for lactation and protein value, grazing mixtures, grassland utilization system, economic analysis of production costs
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań było wyznaczenie optymalnego pod względem produkcyjnym, jakościowym i ekonomicznym składu gatunkowego mieszanek i sposobu użytkowania runi bobowato-trawiastej. Badania polowe przeprowadzono w latach 2009-2012 w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym IUNG-PIB w Grabowie, na glebie płowej (pgm.gl). Badanymi czynnikami były: 4 mieszanki o 50-procentowym udziale w stosunku do siewu czystego roślin bobowatych i traw (czynnik I), 2 sposoby użytkowania mieszanek: P – pastwiskowe, K/P – kośno-pastwiskowe (czynnik II). Ze względów ekonomicznych i produkcyjnych wykazano przydatność do produkcji paszy mieszanki lucerny z trawami (mieszanka 3) oraz koniczyny białej i lucerny z trawami (mieszanka 4). W kośno-pastwiskowym użytkowaniu plony suchej masy, wykorzystanie runi oraz produkcja netto jednostek energetycznych i białkowych były większe niż na pastwisku. Najwyższy udział w kosztach miały nawozy i paliwa.
    The aim of the study was to determine the optimal production quality and economic species composition of mixtures and how to use the legume-grass sward. Field tests were conducted in 2009-2012 at the Agricultural Research Station the Institute of Soil Science and Plants Cultivation – State Research Institute in Grabów, on grey-brown podsolic soils (pgm.gl). The factors investigated were: 4mixture of 50% share compared to pure sowing legume plants and grasses (factor 1); 2 ways to use mixtures: P-grazing, K/P in rotation utilization(factor 2). It has been shown suitability to the production of fodder for economic and productive mixtures of lucerne-grass (mixture no3) and white clover and lucerne-grasses (mixtures no 4). The hay/pasture use dry matter yield, the use of the sward and net production units of energy and protein were higher than in the pasture. The highest share in the cost of fertilizers and fuel have.
  16. Zbigniew Gołaś
    Ocena kondycji finansowej sektora produkcji napojów w Polsce i Niemczech
    ASSESSMENT OF THE FINANCIAL CONDITION OF THE BEVERAGES SECTOR IN POLAND AND GERMANY

    Słowa kluczowe: sektor produkcji napojów, sytuacja finansowa, Polska, Niemcy
    Key words: beverages sector, financial condition, Poland, Germany
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Głównym celem artykułu jest ocena sytuacji finansowej sektora produkcji napojów w Polsce i Niemczech. Badania porównawcze przeprowadzono w układzie klas wielkości przedsiębiorstw i na podstawie bazy danych Europejskiego Banku Centralnego, która umożliwia ocenę różnych sektorów gospodarki w obszarze struktury finansowej, płynności finansowej, zadłużenia, aktywności oraz rentowności. Badania wykazały, że przedsiębiorstwa w Polsce w stosunku do przedsiębiorstw w Niemczech stosują bardziej agresywne strategie finansowe, mają gorszą płynność finansową, mniej efektywnie zarządzają kapitałem obrotowym, mają mniejszą zdolność do obsługi długu, generują niższą wartość dodaną w relacji do przychodów, uzyskują niższą marżę na sprzedaży, ale wyższą stopę zwrotu z kapitału własnego – w następstwie tarczy odsetkowej i wysokiej dźwigni kapitałowej.
    The main aim of the paper is to assess the financial situation of beverages production sector in Poland and Germany. Comparative research was carried on the basis of size classes of enterprises estimated with databases of European Central Bank that allowed to assess different economic sectors in aspects of financial structure, financial liquidity, indebtedness, activity and profitability. The research proved that Polish enterprises – comparing to German ones – apply more aggressive financial strategies, experience worse financial liquidity, less effective management of working capital, possess weaker ability to service its debts, evidence lower markup from sales but higher rate of return from own capital – as the consequence of interest shield and high capital leverage.
  17. Adam Harasim, Bogusław Włodarczyk
    Ocena zrównoważenia różnych typów gospodarstw na glebach lekkich
    ASSESSMENT OF THE SUSTAINABILITY OF DIFFERENT TYPES OF FARMS ON LIGHT SOILS

    Słowa kluczowe: rozwój zrównoważony, gospodarstwo rolne, kierunek produkcji, gleby lekkie
    Key words: sustainable development, farm, production specialization, light soils
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Przedmiotem pracy była ocena agroekologiczna, ekonomiczna i społeczna zrównoważenia specjalistycznych gospodarstw (sadownicze, warzywne, mieszane, bydlęce), funkcjonujących na glebach lekkich w powiecie Przysucha (woj. mazowieckie). Badane gospodarstwa cechowały się niskim poziomem zrównoważenia w zakresie agroekologicznym, a wysokim w wymiarze ekonomicznym i społecznym. Gospodarstwa warzywne były w najwyższym stopniu zrównoważone ekonomiczne. W syntetycznym ujęciu, obejmującym łącznie trzy kryteria oceny, wysokim poziomem zrównoważenia wyróżniały się gospodarstwa warzywne i bydlęce. Natomiast gospodarstwa sadownicze i mieszane wykazywały średni poziom zrównoważenia.
    Agro-ecological, economic and social evaluation of the sustainability of farm operations run on light soils and involving different farming systems: fruit, vegetable, mixed and cattle farming were the subject of this study. The farms were located in the poviat of Przysucha, province of Mazowieckie, Poland. The farms under study were characterized by low level of sustainability in terms of agro-ecology whereas in terms of economic and social sustainability their rating was high. Vegetable farms showed the highest level of economic sustainability. Under combined assessment which involved all three criteria vegetable and cattle farms showed the highest sustainability. Fruit and mixed farms were rated as average in this respect.
  18. Piotr Jałowiecki, Ewa Jałowiecka
    Paradoks produktywności w polskim przemyśle spożywczym – aspekt zadłużenia przedsiębiorstw
    PRODUCTIVITY PARADOX IN POLISH FOOD INDUSTRY – ASPECT OF DEBT OF ENTERPRISES

    Słowa kluczowe: przemysł spożywczy, paradoks produktywności, zadłużenie przedsiębiorstw
    Key words: agri-food industry, productivity paradox, debt of enterprises
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Zaprezentowano wyniki badań jednego z aspektów paradoksu produktywności w polskim sektorze przetwórstwa rolno-spożywczego. Badano wpływ stosowania nowoczesnych rozwiązań logistycznych i ICT na poziom zadłużenia przedsiębiorstw. Badania prowadzono w różnych grupach wielkości zatrudnienia oraz w branżach. Uzyskane wyniki wskazują, że ten aspekt paradoksu produktywności dotyczy grup przedsiębiorstw o niższym stopniu złożoności sieci logistycznych. Zatem stosowanie nowoczesnych rozwiązań logistycznych i ICT w przypadku większej złożoności logistyki w przemyśle spożywczym przekłada się na lepsze zarządzanie środkami finansowymi oraz funkcjonowanie z wykorzystaniem przede wszystkim kapitałów własnych.
    The paper presents the results of one aspect of the productivity paradox in the Polish food processing sector investigations. The effect of modern logistics and ICT solutions using on the corporate debt level. The study was conducted in groups of employees and industries. Obtained results indicate that this aspect of the productivity paradox applies to groups of companies with less complexity of logistics networks. Therefore, modern logistics and ICT solutions using in the food industry for companies with greater complexity of logistics translates into better management of financial resources and the functioning based primarily on equity capitals.
  19. Zuzanna Jarosz
    Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w cyklu życia biopaliw z uwzględnieniem pośrednich zmian użytkowania gruntów
    GREENHOUSE GAS EMISSIONS LIMITATION IN LIFE CYCLE OF BIOFUELS WITH REGARD OF INDIRECT LAND USE CHANGES

    Słowa kluczowe: biopaliwa, emisja gazów cieplarnianych, ograniczenie emisji, pośrednia zmiana użytkowania gruntów
    Key words: biofuels, greenhouse gas emission, reduce emission, Indirect Land Use Change
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań było oszacowanie emisji i ograniczeń emisji gazów cieplarnianych powstających w pełnym cyklu życia biopaliw oraz określenie, jaki wpływ na ograniczenie emisji GHG (GreenHouse Gas – emisja gazów cieplarnianych) będzie miało uwzględnienie dodatkowej emisji związanej z wdrożeniem ILUC (Indirect Land Use Change – pośrednia zmiana użytkowania gruntów). Szacunki emisji polowych wykonane metodą IPCC zastąpiono, dokładniejszymi szacunkami tej emisji uzyskanymi z modelu DNDC (DeNitrification-DeComposition). Stwierdzono, że wyprodukowanie bioetanolu zapewniającego spełnienie kryteriów zrównoważonej produkcji i uzyskanie (z uwzględnieniem ILUC) ograniczenia emisji GHG ≥ 50% jest możliwe z ziarna pszenicy i kukurydzy pochodzących z uprawy płużnej z przyoraniem resztek pożniwnych lub uprawy uproszczonej z pozostawieniem słomy na polu. Uzyskanie minimum 50% ograniczenia od 2017 roku w produkcji biodiesla wymaga uprawy rzepaku w systemie uprawy płużnej z przyoraniem słomy lub uprawy uproszczonej z pozostawieniem resztek pożniwnych (z wyjątkiem województwa lubuskiego).
    The aim of the research was to estimate emissions and greenhouse gas (GHG) reductions resulting in the full life cycle of biofuels and to determine what effect on the reduction of GHG emissions will be when taking into account the additional issue related to the implementation of ILUC. The field N2O emission estimated by the IPCC were replaced by more accurate emissions obtained from the DNDC model. It was found that the production of bioethanol, ensuring compliance with the criteria of sustainable production and acquisition reduction of GHG emission (including ILUC) > 50% is possible from wheat and corn production from tillage with crop residues incorporation or reduced tillage with leaving crop residues at the field. From 2017 obtaining of 50% minimum reduction in the biodiesel production requires the oilseed cultivation in tillage system with crop residues incorporation or reduced tillage system with leaving the straw on the field (with the exception of lubuskie province).
  20. Michał A. Jerzak, Paweł Krysztofiak
    Ekonomiczne możliwości rozwoju produkcji i rynku rodzimych roślin białkowych w Polsce
    ECONOMIC OPPORTUNITIES OF PRODUCTION DEVELOPMENT AND MARKET OF NATIVE PROTEIN CROPS IN POLAND

    Słowa kluczowe: rośliny białkowe, opłacalność produkcji, rynek białka roślinnego
    Key words: protein crop, production profitability, fodder market, plant protein market
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu było zidentyfikowanie rynkowych ograniczeń w zakresie możliwości zaopatrzenia w białko roślinne pochodzące z rodzimych upraw, a tym samym zachowania bezpieczeństwem kraju w zakresie dostępności do białka roślinnego. W realizacji postawionego celu posłużono się zarówno dostępnymi wynikami badań dotyczącymi krajowego rynku roślin białkowych, jak również przeprowadzono komparatywny rachunek opłacalności produkcji rodzimych roślin białkowych przy uwzględnieniu danych dotyczących wysokości wsparcia finansowego związanego z uprawą tych roślin. Dodatkowo porównano koszty wyprodukowania paszy dla trzody chlewnej i drobiu przy zastosowaniu śruty sojowej oraz białka pochodzącego z rodzimych roślin. Stwierdzono, że pomimo zadowalającej opłacalności produkcji rodzimych roślin białkowych oraz mniejszego kosztu wyprodukowania 1 kg białka w stosunku do poekstrakcyjnej śruty sojowej, żaden podmiot uczestniczący w rynku paszowym nie był zainteresowany rozwojem rynku tych roślin. Dlatego rynek ten wymaga zarówno aktywnego animowania obrotów, jak i wsparcia ze strony państwa, które przez stworzenie narodowego wskaźnika celowego zobliguje krajowe wytwórnie pasz do wykorzystywania białka pochodzącego z rodzimych roślin białkowych.
    The aim of the paper was to examine the economic constraints of protein safety in Poland. In implementing this objective the available results of research concerning the domestic market for protein crops were used. Additionally, the comparative account profitability of native protein crops production was conducted, having regard to the data on the amount of the financial contribution to the cultivation of native plants. Moreover, the costs of production for pig feed using soybean meal and protein derived from indigenous sources were compared. It was found that despite the satisfactory profitability of production of native legumes and lower cost to produce 1 kg of protein compared to post-extraction soya meal, there is no entity participating in the feed market which is interested in the development of the market of these plants. Therefore, this market requires both active animating the turnover as well as support from the state which, through the creation of a national intentional indicator, will oblige national fodder factories to use protein derived from native legumes.
  21. Qi Jun Jiang, Joanna Baran, Marcin Wysokiński
    Comparison of agriculture efficiency of Chinese provinces
    PORÓWNANIE EFEKTYWNOŚCI ROLNICTWA W CHIŃSKICH PROWINCJACH

    Key words: efficiency, agriculture, China, DEA method
    Słowa kluczowe: efektywność, rolnictwo, Chiny, metoda DEA
    Streszczenie/Summary
    Abstract. The article presents the diversification of agriculture efficiency of Chinese provinces in 2013 based on the Data Envelopment Analysis method. The model features the following variables: 1 effect (value of purchased agricultural products) and 5 inputs (area of agricultural land, number of people employed in agriculture, use of fertilizers, number of tractors, livestock). This article presents the use of input-oriented CCR and BCC model, to determine overall technical efficiency, pure technical efficiency and scale efficiency of agriculture in Chinese provinces. The analysis gives the possibility of creating a ranking of provinces. The highest agriculture efficiency during the period was achieved by 7 provinces (in CCR model) and 16 provinces (in BCC model). The results point out reasons for inefficiency and provide directions of improvement for inefficient Decision Making Units.
    Dokonano oceny efektywności rolnictwa w poszczególnych prowincjach Chin w 2013 roku, bazując na metodzie nieparametrycznej. Wykorzystano metodę programowania liniowego DEA (Data Envelopment Analysis). Zastosowano modele CCR i BCC ukierunkowane na minimalizację nakładów. Do modelu jako zmienne przyjęto: 1 efekt (wartość skupu produktów rolnych) oraz 5 nakładów (powierzchnia UR, liczba pracujących w rolnictwie, zużycie nawozów, liczba ciągników, inwentarz żywy). Efektywnym rolnictwem charakteryzowało się 7 prowincji w modelu CCR, a 16 w modelu BCC. Dla pozostałych (nieefektywnych) prowincji zgodnie z ideą benchmarkingu zaproponowano zmiany w poziomie nakładów, które mogłyby przyczynić się do poprawy ich efektywności.
  22. Izabela Klepacka-Dunajko, Marek Niewęgłowski, Halina Kałuża
    Pozarolnicza działalność gospodarcza na obszarach wiejskich o wysokich walorach przyrodniczych
    NON-AGRICULTURAL BUSINESS IN RURAL AREAS WITH HIGH NATURAL VALUES

    Słowa kluczowe: obszary prawnie chronione, rozwój zrównoważony, przedsiębiorczość
    Key words: conservation areas, sustainable development, entrepreneurship
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania była ocena stanu i kierunków rozwoju pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich i miejsko-wiejskich dwóch powiatów: augustowskiego i hajnowskiego. Badanie przeprowadzono na podstawie analizy materiałów wtórnych pochodzących z GUS i Podlaskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Szepietowie, a zakres czasowy objął lata 2011-2014. Wyniki badań wykazały, że powiat augustowski i hajnowski zdominowane zostały obszarami prawnie chronionymi, w tym Naturą 2000, która postrzegana jest jako bariera rozwoju przedsiębiorczości, czynnik ograniczający inwestycje i wzrost gospodarczy. W analizowanych latach zauważalny jest niewielki wzrost liczby podmiotów gospodarczych na badanym obszarze, w których dominującym rodzajem działalności w 2014 roku były usługi. Mimo to, niepokoi mała liczba usługowych podmiotów gospodarczych, w tym związanych z zakwaterowaniem i wyżywieniem. Niedobór w tym segmencie mogą próbować wypełnić gospodarstwa agroturystyczne.
    The implementation of a policy of sustainable development requires taking action being aimed at a management of area which his development will guarantee with the possibility of using resources of the natural environment. An evaluation of the state and directions of the development of the non-agricultural business activity is a purpose of this study in rural and urban – rural areas of two districts: Augustów and Hajnówka. The study was conducted based on the analysis of secondary materials from the Central Statistical Office and the Podlasie Agricultural Advisory Centre in Szepietowo, took time range 2011-2014. The results have shown that the district augustowski and hajnowski were dominated areas legally protected by law, including Natura 2000, which is perceived as the barrier of the entrepreneurship development, factor limiting investments and the growth in the economy. Despite this, low figure of service business entities, connected with accommodating and maintaining is worrying. Deficiency in this segment farmhouses may try to fill up.
  23. Dorota Kmieć
    Uwarunkowania aktywności edukacyjnej ludności wiejskiej w wieku produkcyjnym
    DETERMINANTS OF EDUCATIONAL ACTIVITY OF THE RURAL POPULATION IN THE PRODUCTIVE AGE

    Słowa kluczowe: aktywność edukacyjna, kształcenie, szkolenia, ludność wiejska, kapitał ludzki, kompetencje
    Key words: educational activity, education, training, rural population, human capital, competence
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań była analiza czynników wpływających na kształcenie osób dorosłych zamieszkałych na obszarach wiejskich. W badaniu wykorzystano dane z 2013 roku, pochodzące z 7688 kwestionariuszy. Determinanty aktywności edukacyjnej ludności określono za pomocą modelu regresji logistycznej. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że aktywność edukacyjna ludności wiejskiej uwarunkowana jest w znacznym stopniu od statusu respondenta na rynku pracy (osoby pracujące kształcą się częściej), posiadanych kompetencji i regularnego korzystania z internetu. W zakresie poziomu wykształcenia najmniejsze szanse na podejmowanie kształcenia miały osoby z podstawowym wykształceniem. Posiadanie gospodarstwa rolnego wpływa negatywnie na aktywność edukacyjną mieszkańców wsi.
    The aim of the study was to analyze factors affecting adult education among the rural population. The study used data from 2013, based on the 7688 questionnaires. Logistic regression model was used to determine the education activity. Research shows that the education activity depends mostly on responder’s status on the labor market (working individuals more frequently continue education), their competences and regular use of the Internet, age and professional experience. In terms of levels of education, people with primary education are least likely to continue learning. Possession of the individual farm has a negative effect on the rural population’s educational activity.
  24. Tomasz Kondraszuk
    Wybrane problemy rozliczania VAT w rolnictwie
    SELECTED PROBLEMS OF VAT ACCOUNTING IN AGRICULTURE

    Słowa kluczowe: VAT, rolnictwo, rolnik ryczałtowy, zarządzanie, finanse
    Key words: value added tax (VAT), agriculture, a flat-rate farmer, management, finance
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest przedstawienie problemów związanych z prawidłowym obliczaniem skutków ekonomicznych funkcjonowania VAT w rolnictwie. Dotyczy to rolników ryczałtowych oraz rolników, którzy zrezygnowali z ryczałtu i stali się czynnymi płatnikami VAT. Przeanalizowano wybrane publikacje z lat 2000-2015, podejmujące problematykę VAT w rolnictwie oraz strony internetowe zawierające „kalkulatory” wspomagające obliczenia skutków rezygnacji rolników z ryczałtu. Okazało się, że pomimo kilkunastoletniego obowiązywania podatku VAT w rolnictwie jego zasady funkcjonowania są niewłaściwie interpretowane i błędnie prezentowane są skutki ekonomiczne rezygnacji ze statusu rolnika ryczałtowego.
    The aim of the paper is to present the problems associated with the correct calculation of the economic impact of the operation of VAT in agriculture. This applies to flat-rate farmers and farmers who resigned from the lump sum and became active VAT payers. There were analyzed selected publications from the years 2000-2015, addressing the problem of VAT in agriculture and websites containing „calculators” to support the calculation effects of the withdrawal of farmers from the lump sum. It turned out that in spite of the long existence of VAT in agriculture the principles of operation are misinterpreted and wrongly presented the economic impact of the resignation of the status of the flat-rate farmer.
  25. Jolanta Kondratowicz-Pozorska
    Wdrażanie koncepcji biogospodarki w ekologicznych gospodarstwach rolnych – szacunek kosztów wdrożonych przedsięwzięć
    IMPLEMENTATION OF THE CONCEPT OF BIOECONOMY IN ORGANIC FARMS – COSTS ESTIMATION OF THE IMPLEMENTED VENTURES

    Słowa kluczowe: ekologiczne gospodarstwa rolne, biogospodarka, koszty biorozwiązań
    Key words: organic farms, bio-economy, the cost of biosolutions
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest przedstawienie różnych form realizacji idei biogospodarki w ekologicznym gospodarstwie rolnym i oszacowanie kosztów zrealizowanych przedsięwzięć. Dokonano krytycznej analizy literatury krajowej i zagranicznej dotyczącej wykorzystania biotechnologicznych rozwiązań i usprawnień w ekologicznych gospodarstwach rolnych oraz przeprowadzono badania ankietowe wśród rolników z Meklemburgii i Pomorza Zachodniego. Analiza materiału wykazała, że ekologiczne gospodarstwa rolne powoli (choćby ze względu na małe dochody i wysokie koszty ekoprzedsięwzieć) wdrażają idee biotechnologii. Zdecydowanie biorozwiązania są powszechniejsze u rolników z Meklemburgii.
    The purpose of this paper was to present various forms of implementation of the concepts of the bio-economy in organic farms. That assumption was followed by the critical analysis of the domestic and foreign literature related to usage of the biotechnological solutions and improvement in organic farms. It also allowed to create the survey that was sent to farmers from Mecklenburg and West Pomerania. The analysis showed that organic farms slowly implement biotechnological ideas (the slow implementation is related to its high costs and small income). The analysis also showed that farmers from Mecklenburg use modern technologies more often.
  26. Łukasz Kryszak
    Nierówności dochodowe w rolnictwie krajów Unii Europejskiej w kontekście koncepcji zrównoważonego rozwoju
    INCOME INEQUALITIES IN AGRICULTURE IN EUROPEAN UNION MEMBER STATES IN THE CONTEXT OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT CONCEPT

    Słowa kluczowe: współczynnik koncentracji Lorenza, nierówności dochodowe, zrównoważony rozwój rolnictwa
    Key words: Lorenz coefficient, income inequalities, sustainable developement of agriculture
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Przedstawiono koncepcję zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do rolnictwa. Problem zrównoważenia można rozważyć w kontekście nierówności w rozkładzie dochodów tworzonych w gospodarstwach rolnych na tle zróżnicowania w ramach takich zmiennych, jak produkcja całkowita, subsydia czy wielkość użytków rolnych. Przeprowadzone analizy wykazały, że istnieją znaczne różnice między poziomami nierówności dochodowych w badanych krajach oraz że nie występują bezpośrednie przesłanki na rzecz intensyfikacji produkcji. Nierówności dochodowe są bowiem zwykle mniejsze niż w przypadku produkcji. Największy poziom zrównoważenia i rozwoju rolnictwa odnotowuje się w krajach o relatywnie równym rozkładzie dochodów wśród gospodarstw rolnych.
    In article there is presented the concept of sustainable developement for agriculture. It is mentioned that problem of sustainability may be considered in the context of inequalities in distribution of agricultural income against the differentation in variables such as total ouput, subsidies or total utilised agricultural area. The conducted analysis show that there are significant differences between levels of income inequality in the countries surveyed, and that there is no direct evidence for the intensification of production. Income inequality are in fact usually smaller than in the case of the production The highest level of sustainability and development has been noted in countries with relatively equal distribution of income among farms.
  27. Krystyna Krzyżanowska
    Społeczno-ekonomiczne determinanty rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w powiecie płockim
    SOCIO-ECONOMIC DETERMINANTS OF THE DEVELOPMENT OF SMALL AND MEDIUM-SIZED ENTERPRISES IN THE PLOCK DISTRICT

    Słowa kluczowe: małe i średnie przedsiębiorstwo, motywy, źródła finansowania, bariery rozwoju
    Key words: small and medium-sized enterprises, themes, financing sources, development barriers
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Wskazano na społeczno-ekonomiczne determinanty rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw na przykładzie powiatu płockiego. Do tego celu wykorzystano wyniki badań własnych, dane wtórne pochodzące GUS i PARP oraz literaturę przedmiotu. Z przeprowadzonych badań wynika, że prawie co drugi przedsiębiorca uruchamiając działalność gospodarczą inwestował własne oszczędności, a tylko co czwarty korzystał z kredytu bankowego. Zdecydowana większość przedsiębiorców zamierzała dalej rozwijać prowadzoną działalność gospodarczą. Za główną barierę w prowadzeniu działalności gospodarczej uznano wysokie opłaty przewidziane prawem, czyli obowiązkowe wpłaty na ubezpieczenia społeczne, podatki i opłaty skarbowe. Dlatego uproszczenie uciążliwych przepisów dotyczących uruchamiania i prowadzenia działalności gospodarczej stanowi ważne wyzwanie dla polityki państwa.
    The study brought closer socio-economic determinants of the development of small and medium-sized enterprises on the example of the district of Plock. For this purpose, the results of own research, secondary data from the Central Statistical Office and report on the state of small and medium-sized in Poland in 2013-2014 prepared by PARP as well as literature were used. The study shows that almost every other entrepreneur running a business to invest their own savings, and only one in four use the bank credit. The vast majority of entrepreneurs intend to further develop the company’s business activities. As the main barrier to doing business was high fees prescribed by law, which is compulsory payments to social insurance, taxes and stamp duties. Therefore, to simplify the burdensome regulations on starting and running a business is an important challenge for policy.
  28. Izabela Lipińska
    System ubezpieczeń rolnych w Turcji jako instrument ograniczania ryzyka produkcyjnego
    THE AGRICULTURAL INSURANCE SYSTEM IN TURKEY AS A DEVICE OF PRODUCTION RISK MANAGEMENT

    Słowa kluczowe: ubezpieczenie rolne, fundusz ubezpieczeń rolnych, wsparcie państwa
    Key words: agricultural insurance, Agricultural Insurance Pool, state support
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest próba określenia specyfiki systemu zarządzania ryzykiem produkcyjnym w tureckim rolnictwie na przykładzie ubezpieczeń rolnych. W Turcji od 10 lat funkcjonuje system oparty na partnerstwie publiczno-prywatnym. Podjęto próbę wskazania istotnych elementów systemu od strony prawnej i organizacyjnej. Zastosowano dogmatyczną metodę analizy aktów prawnych, metodę deskryptywną, a także wykorzystano polską oraz zagraniczną literaturę przedmiotu. Z przeprowadzonych badań wynika, że oferta instrumentów zarządzania ryzykiem w produkcji rolnej jest zbliżona do istniejącej w UE, mimo że nie przewiduje pełnej ich puli. Natomiast od strony praktycznej, osiągnięciem może być ujednolicenie oferty ubezpieczeniowej w oparciu o działanie partnerstwa publiczno-prywatnego TARSIM.
    The article discusses the issues of agricultural risk management in Turkey, where since 2006 new system of government-private partnership of agricultural insurance has been practiced. The aim of this paper is to indicate the most essential system’s elements from legal and economic point of view. The paper is based on a dogmatic analysis of normative texts and a descriptive method. It also refers to Polish and foreign books on the subject. The conducted research allows to state that the risks management tools are similar to EUs’ ones, even not all them are implemented. From the practical point of view, the tools’ unification within TARSIM – the public-private partnerships is an achievement
  29. Joanna Muszyńska, Iwona Müller-Frączek
    Projekt „Europa efektywnie korzystająca z zasobów” – pozycja Polski na tle Wspólnoty w zakresie realizacji inicjatywy przewodniej Unii Europejskiej
    PROJECT „A RESOURCE – EFFICIENT EUROPE” – THE POSITION OF POLAND AGAINST THE COMMUNITY IN THE IMPLEMENTATION OF THE FLAGSHIP INITIATIVE OF THE EUROPEAN UNION

    Słowa kluczowe: Europa 2020, metoda Hellwiga, taksonomia relatywna
    Key words: Europe 2020, Hellwig’s synthetic variable method, relative taxonomy
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badania była analiza przestrzennego zróżnicowania krajów pod względem stopnia realizacji zadań inicjatywy „Europa efektywnie korzystająca z zasobów”. W szczególności oceniano postęp jaki poczyniły kraje w tym zakresie oraz analizowano dysproporcje między nimi. W badaniu wykorzystano metody wielowymiarowej analizy porównawczej: wzorzec rozwoju Hellwiga w wersji dynamicznej oraz dynamiczny miernik taksonomii relatywnej według Wydymusa. Analizą objęto dane za lata 2010-2014. Stwierdzono silne zróżnicowanie krajów Wspólnoty pod względem stopnia realizacji projektu przewodniego UE. W całym okresie badania liderem klasyfikacji była Łotwa, najsłabsze zaś wyniki osiągnęły Malta oraz kraje Beneluksu. Zaobserwowano również, że większość państw członkowskich znaczne ograniczyła emisję gazów cieplarnianych oraz zwiększyła wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. Odnotowano niezadowalające wyniki dla Polski. Mimo że poczyniła ona postęp we wszystkich aspektach badania, to był on nieznaczny w porównaniu do osiągnięć innych państw.
    The aim of the study was to analyse the spatial diversity of countries in terms of the degree of implementation of the project: “A resource – efficient Europe”, the flagship initiative under Europe 2020 Strategy. In particular, the progress made by countries in this area and the disparities between them were assessed. The study covered the years 2010-2014. It was conducted with the methods of multivariate statistical analysis: a dynamic version of Hellwig’s synthetic variable method and a dynamic measure of the relative taxonomy, proposed by Wydymus. The analysis confirmed the strong differentiation of EU Member States in terms of level of implementation of the flagship initiative. The leader of classification in the whole period of the study was Latvia. The weakest results were achieved by Benelux and Malta. It was noticed that the majority of countries has made significant progress in reducing greenhouse gas emissions and increase the use of renewable energy. Poland has achieved rather disappointing results. Although Poland has made the progress in all aspects of the study, it was insignificant compared to the achievements of other countries.
  30. Eugeniusz Niedzielski
    Uwarunkowania rozwoju przedsiębiorstw z sektora małych i średnich przedsiębiorstw
    CONDITIONS OF SMALL AND MEDIUM-SIZED ENTERPRISES DEVELOPMENT

    Słowa kluczowe: przedsiębiorczość, zachowania przedsiębiorcze, uwarunkowania przedsiębiorczości
    Key words: entrepreneurship, entrepreneurial behavior, entrepreneurship conditions
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań była próba identyfikacji wewnętrznych i zewnętrznych uwarunkowań kształtowania pozycji konkurencyjnej, a tym samym podstaw rozwoju małych podmiotów gospodarczych. Badania przeprowadzono na próbie 102 mikro- i małych przedsiębiorstw działających w otoczeniu wiejskim i małomiasteczkowym. Zdaniem przedsiębiorców najważniejszym czynnikiem zewnętrznym warunkującym rozwój działalności jest stabilizacja makroekonomiczna, rozmiary popytu (poziom dochodów) ludności, a także wsparcie ze strony administracji samorządu terytorialnego. Za najważniejsze źródło konkurencyjności przedsiębiorcy uznali jakość produktów i usług. Na jej zapewnienie najczęściej przeznaczali nakłady inwestycyjne.
    The aim of this study was the attempt to identify the external and internal conditions of shaping the competitive position of small companies. The study was conducted on a sample of 102 micro and small enterprises in rural and small-town environment. According to the entrepreneurs the most important external factor conditioning the business development is the macroeconomic stabilization, the size of the demand (level of income) of the population, as well as the support from the local government. Also, the entrepreneurs recognize the quality of products/services as the most important source of competitiveness and they allocate their investments most frequently for providing it.
  31. Anna Nowak, Paweł Janulewicz, Artur Krukowski
    Zróżnicowanie przestrzenne absorpcji funduszy pomocowych w Polsce w ramach PROW 2007-2013
    SPATIAL DIFFERENTIATION OF EUROPEAN UNION FUNDING PROGRAMMES ABSORPTION IN POLAND WITHIN THE FRAMEWORK OF THE RDP 2007-2013

    Słowa kluczowe: obszary wiejskie, rolnictwo, PROW 2007-2013, zróżnicowanie regionalne
    Key words: rural areas, agriculture, PROW 2007-2013, regional differences
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania było przedstawienie przestrzennego zróżnicowania poziomu wsparcia rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich przez fundusze unijne oferowane w ramach wybranych działań z PROW z perspektywy finansowej lat 2007-2013. Analizy dokonano na podstawie danych liczbowych pochodzących z Banku Danych Lokalnych. Przedstawiono rankingi opisujące skalę pozyskanych środków finansowych oraz liczbę beneficjentów w poszczególnych województwach, a następnie przeprowadzono analizę korelacji pomiędzy wybranymi funduszami pozyskanymi w ramach PROW a cechami opisującymi poziom rozwoju rolnictwa. Badania wykazały, że największe korzyści z funduszy unijnych odniosły podmioty gospodarcze z województwa mazowieckiego i wielkopolskiego, a skala pozyskanych środków miała duży wpływ na wartość nakładów inwestycyjnych ponoszonych na środki trwałe w rolnictwie, na poprawę produktywności zasobów, jak również na wzrost produktu krajowego brutto w przeliczeniu na mieszkańca. Istotnym efektem oddziaływania funduszy unijnych był również wzrost przedsiębiorczości na obszarach wiejskich, mierzonej liczbą podmiotów zarejestrowanych w rejestrze REGON.
    The aim of this paper was to present the spatial differentiation of the level of support for agriculture development and rural areas by EU funds offered under the selected measures of the Rural Development Programme from the financial perspective years 2007-2013. The analysis was based on figures from the Local Data Bank. The paper presents the rankings describing the scale of funds raised and the number of beneficiaries in individual province, followed by an analysis of the correlation between the selected funds raised from the RDP and the characteristics describing the level of agricultural development. Studies have shown that the greatest benefits from EU funds have had entities from the province of Mazovia and Wielkopolska, and the scale of the funds obtained had a big impact on the value of capital expenditure incurred on fixed assets in agriculture, to improve the productivity of resources, as well as growth in gross domestic product per capita. An important result of the impact of EU funds was also an increase of entrepreneurship in rural areas measured by the number of entities registered in the REGON register.
  32. Joanna Pawlak, Dariusz Paszko, Wioletta Wróblewska
    Perspektywy sprzedaży ekologicznych owoców i warzyw w Lublinie w świetle opinii detalistów
    PROSPECTS TO THE SALE OF ORGANIC FRUIT AND VEGETABLES IN LUBLIN IN THE OPINION OF RETAILERS

    Słowa kluczowe: ekologiczne owoce i warzywa, sprzedaż detaliczna
    Key words: organic fruits and vegetables, retail sales
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań było poznanie opinii detalistów na temat perspektyw oraz najważniejszych czynników warunkujących wzrost sprzedaży ekologicznych owoców i warzyw w Lublinie. Źródłem danych wykorzystanych do realizacji celu opracowania były dane pierwotne. Zdaniem ponad połowy respondentów, w ciągu najbliższych lat sprzedaż ekologicznych owoców i warzyw w Lublinie wzrośnie. Za najważniejsze czynniki warunkujące ten wzrost ankietowani uznali obniżenie cen tych produktów oraz rozszerzenie akcji promujących żywność ekologiczną. Natomiast ograniczoną dostępność artykułów w ofercie dostawców badani wskazali jako jedną z głównych przyczyn nieposzerzania asortymentu sklepów o krajowe, ekologiczne owoce i warzywa.
    The study identified prospects to the sale of organic fruits and vegetables in the opinion of retailers on the example of the city of Lublin. The study was conducted in 50 retail stores including organic food, “Healthy food”, fruit and vegetables as well as grocery shops and market stalls. More than half of the respondents (retailers) believe that the sales of organic fruits and vegetables will increase in the next years in Lublin. The most important factors conditioning the sales growth of organic fruits and vegetables in the opinion of Lublin retailers were: price reduction and broadening the scope of promotion campaigns. According to retailers, the greatest obstacle to the growth of retail sales of organic fruits and vegetables in shop is limited availability of these products.
  33. Anna Płaza, Artur Makarewicz, Barbara Gąsiorowska, Anna Cybulska
    Wartość produkcji ziemniaków jadalnych w zależności od rodzaju nawożenia naturalnego i organicznego
    PRODUCTION VALUE OF TABLE POTATOES AS AFFECTED BY TYPE OF NATURAL AND ORGANIC FERTILIZATION

    Słowa kluczowe: ziemniaki, nawożenie, plon, wartość produkcji, bezpośrednie koszty produkcji, nadwyżka bezpośrednia
    Key words: potatoes, fertilization, yield, production value, direct costs of production, gross margin
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem przeprowadzonych badań było określenie wpływu nawożenia wsiewkami międzyplonowymi na plonowanie i opłacalność uprawy ziemniaków jadalnych w porównaniu do nawożenia obornikiem. Badania polowe przeprowadzono w latach 2007-2010 w Rolniczej Stacji Doświadczalnej w Zawadach należącej do Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach. Plon ogólny i handlowy bulw ziemniaków określano podczas zbioru. Ponadto obliczono wartość produkcji, bezpośrednie koszty produkcji i nadwyżkę bezpośrednią. Stosowane nawozy zielone i obornik stanowiły element różnicujący bezpośrednie koszty produkcji. Przeprowadzone badania wykazały, że największe plony bulw ziemniaków otrzymano z obiektu nawożonego mieszanką koniczyny perskiej z życicą westerwoldzką. Również plony bulw ziemniaków nawożonych koniczyną perską różniły się istotnie od plonów odnotowanych na obiekcie nawożonym obornikiem. Najwyższą wartość produkcji uzyskiwano z uprawy ziemniaków jadalnych nawożonych wsiewką mieszanki koniczyny perskiej z życicą westerwoldzką oraz wsiewką koniczyny perskiej.
    The paper is based on field research conducted in 2007-2010 at the Zawady Experimental Farm which owned by Siedlce University of Natural Sciences and Humanities. The purpose of the research was to determine the effect of manuring with undersown catch crops on yields and cultivation profitability of table potato as compared to farmyard manure. The total yield of potato tubers were determined at harvest. In addition, production value, direct production cost and gross margin were calculated. The study determined that highest potato tuber yields were harvested from persian clover/westerwolds ryegrass-manured plots. Also yields of persian clover-manured potato tubers differ significantly from yield harvest from farmyard manure-treated plots. The higherst production value was obtained when table potato cultivation included manuring with persian clover or a persian clover/westerwolds ryegrass mixture.
  34. Iwona Pomianek
    Zmiany sytuacji demograficznej województwa podkarpackiego w latach 2004-2014
    CHANGES IN DEMOGRAPHIC SITUATION OF PODKARPACKIE PROVINCE IN THE YEARS 2004-2014

    Słowa kluczowe: gminy, potencjał demograficzny, rozwój lokalny
    Key words: communes, demographic potential, local development
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Przedstawiono charakterystykę zmian sytuacji demograficznej w gminach województwa podkarpackiego w latach 2004-2014, przy zastosowaniu miary rozwoju Hellwiga. Do obszarów problemowych należy zaliczyć powiaty brzozowski, lubaczowski, strzyżowski i leski, w których znaczące udziały gmin pozostawały w klasie o niskim lub bardzo niskim poziomie potencjału demograficznego. Obszary o bardzo wysokim i wysokim poziomie potencjału demograficznego były skupione w większości w sąsiedztwie Specjalnej Strefy Ekonomicznej Euro-Park Mielec, w tym wokół miast: Rzeszów, Mielec, Jarosław i Dębica, a także w okolicach Jasła i Przemyśla.
    The article presents the characteristics of changes in the demographic situation in the communes of Podkarpackie Province in the years 2004-2014, using Hellwig’s measure of development. Problem areas include poviats: brzozowski, lubaczowski, strzyżowski and leski, where a significant share of the communes remained in classes of low or very low demographic potential. Areas with very high and high demographic potential were concentrated mostly near the area of the Special Economic Zone Euro-Park Mielec, including the cities of Rzeszów, Mielec, Dębica and Jarosław as well as near Jasło and Przemyśl.
  35. Damian Puślecki
    Prawne pojęcie gospodarstwa rodzinnego
    LEGAL DEFINITION OF FAMILY HOMESTEAD

    Słowa kluczowe: gospodarstwo rodzinne, ustrój rolny, rolnictwo
    Key words: family homestead, agrarian system, farming
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest określenie poszczególnych elementów prawnej definicji rodzinnego gospodarstwa rolnego jako podstawy ustroju rolnego w Polsce. Przedmiotem analizy były przepisy Konstytucji RP i ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego z 2003 roku. Rozważania prowadzą do krytycznej oceny obowiązujących rozwiązań. W końcowej części opracowania przedstawiono wnioski de lege ferenda.
    The paper presents issues of legal regulation of the definition of family farm as the basis of the agricultural system in Poland. According to Article 23 of the Constitution of 1997 family homestead is the foundation of the Polish agrarian system. The analysis are the provisions of the Constitution and the Act on shaping the agricultural system which reveals current tendencies of the Polish agrarian system. The main aim of this paper was to identify individual elements of the legal definition of the family farm. Considerations lead to a critical assessment of the existing solutions. In the final part of the study presents the conclusions de lege ferenda postulates.
  36. Robert Rosa, Agnieszka Ginter, Edyta Kosterna-Kelle, Jolanta Franczuk, Anna Zaniewicz-Bajkowska
    Wybrane zachowania konsumentów na rynku warzyw na przykładzie województwa mazowieckiego
    SELECTED CONSUMER BEHAVIOR ON THE VEGETABLE MARKET ON THE EXAMPLE OF MAZOVIA PROVINCE

    Słowa kluczowe: konsument, warzywa, miejsce zakupu, gospodarstwo domowe
    Key words: consumer, vegetables, buying place, household
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem pracy jest przedstawienie sposobów pozyskiwania warzyw przez gospodarstwa domowe zlokalizowane w województwie mazowieckim. Ukazano jak często konsumenci warzyw wybierają dane miejsca zakupu warzyw, jakie preferują gatunki warzyw oraz co jest głównym czynnikiem decydującym o ich zakupie. Podstawowym narzędziem badawczym był kwestionariusz ankiety przeprowadzony w 466 gospodarstwach domowych w 2015 roku na obszarze województwa mazowieckiego. Dobór gospodarstw do badań był losowy. Najliczniej wybieranym miejscem zakupu warzyw, zarówno przez kobiety, jak i mężczyzn było targowisko. Bardzo ważnym miejscem pozyskiwania warzyw był także sklep z warzywami. Zdecydowana większość respondentów wybierała warzywa pochodzenia krajowego, ale dla co najmniej drugiej osoby było bez znaczenia czy warzywa pochodzą z upraw ekologicznych czy konwencjonalnych.
    The aim of the study is to analyze ways of obtaining vegetables by households located in the Mazovia Province. The article also shows how often consumers of vegetables choose the places to buy them, which vegetable species they are prefer and what is the main factor deciding to purchase them. The main research tool was a survey conducted in 466 households in 2015 in the Mazovia region. Selection of households for study was random. Most frequently selected place of purchase of vegetables, both by women and men, it was market. A very important place for obtaining vegetables was also greengrocer. The vast majority of respondents chose vegetables of domestic origin, but at least for the second person did not matter whether the vegetables are from organic or conventional cultivation.
  37. Roman Rudnicki, Mieczysław Kluba, Łukasz Wiśniewski
    Zróżnicowanie płatności wspólnej polityki rolnej dotyczących poprawy czynników produkcji rolniczej w Polsce
    THE DIFFERENTIATION OF PAYMENTS OF THE COMMON AGRICULTURAL POLICY FOR IMPROVING FACTORS OF AGRICULTURAL PRODUCTION IN POLAND

    Słowa kluczowe: czynniki produkcji rolniczej, płatności WPR, typy oddziaływania funduszy, Polska
    Key words: factors of agricultural production, the CAP payments, typology of the impact of EU funds, Poland
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu była ocena zróżnicowania przestrzennego poziomu płatności środków Unii Europejskiej w zakresie ich oddziaływania na poprawę czynników produkcji rolniczej w Polsce w latach 2002-2010. Stwierdzono, że w badanym okresie gospodarstwa rolne pozyskiwały średnio rocznie ponad 2,4 mld zł takich środków, z czego na poprawę struktury agrarnej skierowano 19,1%, na cechy społeczne (odmłodzenie struktury wieku rolników) 27,4% oraz na poprawę techniki rolniczej 53,5%. W analizie uwzględniono również zróżnicowanie poziomu absorpcji względem uwarunkowań przyrodniczych i historycznych.
    The article shows the spatial variation of the level of payment appropriations of the European Union in terms of their impact on the improvement of agricultural production in Poland in the period 2004-2010. It was found that during the period the agricultural holdings are given an average of per year more than 2.4 bln, with the improvement of the agrarian structure were 19.1%, social characteristics (rejuvenation of the age structure of the farmers) 27.4% and improving agricultural techniques 53,5%. The analysis also takes into account the diversity of the absorption level relative to natural conditions and natural outside in the country.
  38. Agnieszka Siedlecka, Bogusław Grąszko
    Odnawialne źródła energii jako narzędzie oddziaływania na jakość życia gospodarstw domowych
    RENEWABLE ENERGY SOURCES AS A TOOL TO INFLUENCE THE QUALITY OF LIFE OF HOUSEHOLDS

    Słowa kluczowe: jakość życia, gospodarstwo domowe, świadomość ekologiczna, odnawialne źródła energii
    Key words: quality of life, household, environmental awareness, renewable energy sources
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania jest wskazanie wpływu wykorzystania kolektorów słonecznych jako przykładu odnawialnych źródeł energii, na subiektywne odczucie jakości życia gospodarstw domowych. W 2015 roku przeprowadzono badania ankietowe w grupie 50 gospodarstw domowych gminy Wisznice (woj. lubelskie). Gmina Wisznice jest jedną z pięciu gmin partnerskich działających w ramach porozumienia partnerskiego Dolina Zielawy. W zakresie współpracy gminy pozyskały dofinansowanie z UE, m.in. dla projektu „Czysta energia w Dolinie Zielawy” (dofinansowanie instalacji kolektorów solarnych). Gospodarstwo domowe jest podmiotem, które w znaczącym stopniu oddziałuje na środowisko przyrodnicze, jak także jest jednostką, która odczuwa jego wpływ. Możliwości rozpoznania tego wpływu związane są ze świadomością ekologiczną kierowników gospodarstw domowych i poszczególnych ich członków. Niewątpliwie walory środowiska przyrodniczego są czynnikiem, który wpływa na jakość życia członków gospodarstw. Dążąc do poprawy jakości życia, a zarazem jakości środowiska przyrodniczego w gospodarstwach coraz częściej wykorzystuje się odnawialne źródła energii, wśród nich zdecydowanie najczęściej kolektory słoneczne.
    Households are not only the subject that substantially influences natural environment but also an entity influenced by nature. The ways of understanding this influence are related to environmental awareness of farm managers as well as household members. Natural environment values are undoubtedly a factor that has a significant effect on the quality of life of households. Aiming to improve the quality of life as well as environmental quality in households, renewable energy sources, especially solar collectors, have been used more and more frequently. The main objective of this paper is to clearly indicate the impact of using solar collectors as an example of renewable energy sources on the subjective perception of the quality of life of households. To achieve the objective questionnaires were conducted in a group of 50 households of Wisznice Municipality (Lubelskie province). Wisznice Municipality is one of five acting within the scope of Zielawy Valley partnership agreement . Cooperation enabled municipalities to receive financial support from the EU, inter alia, for the project “Clean energy in Zielawa Valley” (support to installing solar collectors).
  39. Joanna Sobczak, Ewa Matyjaszczyk
    Porównanie kosztów chemicznej ochrony roślin z udziałem środków zawierających stare i nowe substancje aktywne
    THE COMPARISON OF CHEMICAL PROTECTION COSTS WITH PRODUCT CONTAINING NEW AND OLD ACTIVE SUBSTANCES

    Słowa kluczowe: ochrona roślin, substancje aktywne, koszty, odporność
    Key word: plant protection, active substances, costs, resistance
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Porównano dostępne dane dotyczące występowania odporności oraz koszty chemicznej ochrony dla wybranych środków ochrony roślin zawierających stare i nowe substancje aktywne. Na podstawie analizy 38 preparatów zarejestrowanych w Polsce do ochrony przed różnymi grupami organizmów szkodliwych stwierdzono że: stosowanie środków zawierających nowe substancje aktywne jest obarczone mniejszym ryzykiem wystąpienia odporności, niż stosowanie preparatów ze starymi substancjami aktywnymi. W zdecydowanej większości przypadków koszty ochrony chemicznej przy użyciu nowych substancji aktywnych są wyższe, a często znacznie wyższe niż w przypadku stosowania preparatów ze starymi substancjami aktywnymi.
    The paper presents analysis of available data on resistance risk and cost of chemical protection for selected plant protection products containing old and new active substances. Based on the results covering 38 products registered in Poland for protection against different groups of pests it was found that: use of products containing new active substances is subjected to the lower risk of resistance than use of products containing old active substances and in most of cases the cost of chemical protection using new active substances are higher and often significantly higher than for old active substances.
  40. Wojciech Sroka
    Potencjał produkcyjny rolnictwa w miastach i obszarach podmiejskich
    PRODUCTION CAPABILITY OF AGRICULTURE IN CITIES AND SUBURBAN AREAS

    Słowa kluczowe: urbanizacja, rolnictwo miejskie, potencjał produkcyjny rolnictwa
    Key words: urbanization, urban agriculture, production capability of agriculture
    Streszczenie/Summary
    Streszczenie
    This aims to evaluate the production capability of agriculture in provincial cities and their suburbs. Researches have been carried out with the use of i.e. factor analysis method. Analyses show that the production capability of agriculture in urban and suburban communes is slightly lower than in rural communes on average. Polarization of production capability of urban (and suburban) agriculture, which is evident in the simultaneous share of intensive and extensive farming, has been noticed.
  41. Alicja Sułek, Piotr Nieróbca, Grażyna Podolska
    Ocena ekonomiczna technologii produkcji pszenicy ozimej o różnym poziomie intensywności
    ECONOMIC EVALUATION OF PRODUCTION TECHNOLOGY OF WINTER WHEAT WITH DIFFERENT LEVEL OF INTENSITY

    Słowa kluczowe: pszenica ozima, intensywność technologii produkcji, ocena ekonomiczna
    Key words: winter wheat, intensity of production technology, economic evaluation
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań było porównanie produkcyjnych i ekonomicznych skutków różnych technologii produkcji pszenicy ozimej uprawianej w płodozmianie zbożowym. Podstawę opracowania stanowiły wyniki eksperymentów polowych realizowanych w latach 2008-2010. Efektem badań było określenie wskaźników efektywności ekonomicznej dla pszenicy ozimej w zależności od zastosowanej technologii produkcji. Badania wykazały, że poziom intensywności technologii wyznaczony przez nakłady ponoszone na środki produkcji decydował o strukturze kosztów bezpośrednich i opłacalności produkcji pszenicy. Najtańsza okazała się technologia oszczędna bez stosowania retardantu wzrostu wraz z ograniczoną ochroną fungicydową oraz niskim poziomem nawożenia mineralnego. Pod względem opłacalności przewyższała znacznie technologię integrowaną i intensywną, jakkolwiek ustępowała im pod względem wielkości plonu ziarna.
    The aim of the study was to compare production and economic outcomes of using different production technologies of winter wheat grown in crop rotation. The research was based on the results of field experiments carried out in the years of 2008-2010. The effect of the research was to determine the indicators of economic efficiency of winter wheat depending on the production technology used. It was found that the level of technology intensity, determined by the costs incurred for the means of production, influenced the structure of direct costs and the profitability of wheat production. The cheapest technology was the economical one which involved using growth retardants, with limited fungicidal protection and low levels of mineral fertilization. It was significantly more profitable than integrated and intensive technologies, but compared to them, it was worse in terms of grain yields.
  42. Alina Syp, Antoni Faber, Małgorzata Kozak
    Porównanie emisji N2O z uprawy pszenicy ozimej w Polsce przy wykorzystaniu metodologii IPCC poziom 1. i 2.
    COMPARISON OF N2O EMISSIONS FROM WINTER WHEAT CULTIVATION IN POLAND APPLYING TIER 1 AND 2 IPCC METHODS

    Słowa kluczowe: kalkulator Global Nitrous Oxide Calculator (GNOC), IPCC − Tier 1, gazy cieplarniane (GHG), emisja podtlenku azotu (N2O), pszenica ozima
    Key words: Global Nitrous Oxide Calculator (GNOC), IPCC − Tier 1, greenhouse gas emissions (GHG), nitrous oxide emission (N2O), winter wheat
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań było porównanie emisji podtlenku azotu (N2O) z zastosowaniem metody IPCC między pierwszym (Tier 1) i drugim (Tier 2) poziomem. Obliczenia na poziomie 2. wykonano z wykorzystaniem kalkulatora Global Nitrous Oxide Calculator (GNOC). Przeprowadzone symulacje wykazały, że według metodyki Tier 1 średnia emisja N2O dla Polski wynosiła 3,51 kg N/ha, a według kalkulatora GNOC – 2,74 kg N/ha. Otrzymane wyniki wskazują, że zastosowanie kalkulatora GNOC, który uwzględnia zmienność agrośrodowiskową pozwala dokładniej oszacować emisję N2O przy sporządzaniu raportów, zgodnie z przyjętymi zobowiązaniami dotyczącymi raportowania emisji gazów cieplarnianych (GHG).
    The purpose of this research was to compare nitrous oxide (N2O) emissions using the IPCC methods − first (Tier 1) and second level (Tier 2). Calculation on the second level was performed using a Global Nitrous Oxide Calculator (GNOC). The calculations showed that based on the Tier 1 methodology average N2O emissions for Poland were 3.51 kg N/ha, whereas for the GNOC calculator − 2.74 kg N/ha. The obtained results indicate that the use of GNOC calculator which takes into account agro-environmental conditions allow for accurate estimations of N2O emissions when drawing up reports in accordance with the commitments on reporting greenhouse gas (GHG) emissions.
  43. Tomasz Szuk, Barbara Kutkowska, Marek Stachowiak
    Samowystarczalność w produkcji owoców w Polsce w ujęciu regionalnym
    SELF-SUFFICIENCY IN FRUIT PRODUCTION IN POLAND IN A REGIONAL CONTEXT

    Słowa kluczowe: samowystarczalność, owoce, region
    Key words: self-sufficiency, fruits, region
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania jest określenie poziomu samowystarczalności w produkcji podstawowych gatunków owoców oraz zbadanie jego zmian w okresie 2008-2013. Analizie poddano owoce ogółem (bez owoców cytrusowych) oraz jabłka, gruszki i owoce jagodowe. Do analizy poziomu samowystarczalności żywnościowej wykorzystano zmodyfikowany wskaźnik samowystarczalności, który wyraża stopień pokrycia potrzeb wewnętrznych na danym obszarze w zakresie głównych grup produktów rolno-spożywczych z produkcji wewnętrznej. W okresie 2008-2013 samowystarczalność produkcji owoców ogółem w skali kraju utrzymywała się na zadowalającym poziomie. W województwach: lubelskim, świętokrzyskim, mazowieckim i łódzkim produkcja owoców przewyższała wielokrotnie ich spożycie.
    The aim of the study was to determine the level of self-sufficiency in the production of basic types of fruit and to measure its changes in the period 2008-2013. The study analyzed the following groups and species: fruit total (excluding citrus fruits), apples, pears, berries. For analyzing the level of consumption self-sufficiency a modified self-sufficiency rate was used, which expresses the degree of satisfying the internal needs in a given area on the main groups of agricultural food products from domestic production. In the period 2008-2013 total self-sufficiency in fruit production in the country remained at a satisfactory level. Among the provinces there were clear centers of high production manifold exceeding their internal needs, such as the provinces of Lubelskie, Świętokrzyskie, Masovia and Łódzkie.
  44. Bożena Tańska-Hus, Anna Kapała
    Mobilność gruntów w drodze dzierżawy w gospodarstwach rodzinnych i wielkoobszarowych w latach 2000-2014
    MOBILITY OF LAND BY LEASE IN THE FAMILY FARMS AND IN THE LARGE-SCALE FARMS IN THE YEARS 2000-2014

    Słowa kluczowe: dzierżawa rolnicza, mobilność gruntów, gospodarstwa rodzinne, gospodarstwa wielkoobszarowe
    Key words: agricultural lease, land mobility, family farms, large-scale farms
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań było przedstawienie mobilności gruntów w drodze dzierżawy oraz rozdysponowanie tych gruntów na powiększenie gospodarstw rodzinnych i utworzenie nowych gospodarstw wielkoobszarowych. Szczegółowej analizie poddano dynamikę wydzierżawiania gruntów w latach 2000-2014 oraz zasięg gruntów pozostających w dzierżawie. Wskazano na zmiany, jakie dokonywały się w wydzierżawionych powierzchniach i w liczbie zawieranych umów dzierżawy. Wykorzystano metodę opisową, opisowo-porównawczą i metodę statystyczną i tabelaryczną.
    The aim of the study is to present the mobility of agricultural land by way of lease and the distribution of the land for the family farms enlargement and for creation of new large-scale farms. It provides a detailed analyses of the dynamics of land leasing in the period of 2000-2014 and the extent of land remaining in the lease. It pointed out the changes that were taking place in the leased areas and in numbers of concluded lease agreements. In the study were used descriptive method, descriptive-comparative method as well as statistical and tabular method.
  45. Katarzyna Utnik-Banaś, Józefa Krawczyk
    Produkcja drobiarska w aspekcie podstawowych założeń biogospodarki
    POULTRY PRODUCTION IN ASPECT OF BIOECONOMY BASIC PRINCIPLES

    Słowa kluczowe: produkcja drobiarska, systemy produkcji, biogospodarka
    Key words: poultry production, production systems, bioeconomy
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem pracy jest ocena systemów produkcji drobiarskiej w ramach zrównoważonego rozwoju rolnictwa ze szczególnym uwzględnieniem założeń biogospodarki. W praktyce stosowane są dwa systemy produkcji drobiarskiej: intensywny (konwencjonalny) i ekstensywny (ekologiczny). Zdecydowana większość produkcji prowadzona jest obecnie w systemie konwencjonalnym, natomiast system ekologiczny z uwagi na wysokie koszty ma marginalne znaczenie. Utrzymanie dotychczasowego tempa produkcji zapewniającego pokrycie zapotrzebowania na produkty drobiarskie wymaga ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko z jednoczesnym zachowaniem efektywności ekonomicznej produkcji.
    The aim of the work is the assessment of poultry production systems according to sustainable development of agriculture in particular focus on bioeconomy. In practice two systems of poultry production are applied: intensive (conventional) and extensive (ecological). Most of the production is carried out in the conventional system, however ecological system because of high production costs play marginal role. Maintenance of present production rate, assured demand of poultry products, required restriction of negative influence on environment as well as secure economic effectiveness of production.
  46. Zbigniew Wasąg
    Wpływ poziomu uzbrojenia stanowisk pracy na system produkcyjny w gospodarstwach rodzinnych
    INFLUENCE OF THE LEVEL OF TECHNICAL EQUIPMENT AT THE WORKPLACE ON THE PRODUCTION SYSTEM IN FAMILY FARMS

    Słowa kluczowe: uzbrojenie pracy, nakłady siły roboczej, system produkcyjny, gospodarstwo rodzinne
    Key words: technical facilities, labour inputs, production system, family farm
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem pracy było porównanie związków pomiędzy wartością technicznych środków pracy a nakładami siły roboczej, co umożliwiło określenie poziomu technicznego uzbrojenia pracy i systemu produkcyjnego gospodarstw. W latach 2004-2009 przebadano 70 gospodarstw rolnych, które podzielono na grupy według: kwoty pomocy, powierzchni użytków rolnych, wielkości ekonomicznej i dochodu przedsiębiorstwa. Większe obszarowo i ekonomicznie gospodarstwa były w mniejszym stopniu obciążone pracą na jednego pracownika przeliczeniowego. Równocześnie wykazywały większy wskaźnik poziomu technicznego uzbrojenia pracy i stopnia mechanizacji. Natomiast skuteczność uzbrojenia procesu pracy we wszystkich grupach gospodarstw była największa w najwyższych kategoriach badanej zbiorowości. Odwrotnie wartość odtworzeniowa środków mechanizacji – wzrastała wraz ze zmniejszaniem się obszaru gospodarstwa i taką tendencję zaobserwowano w pozostałych kategoriach grupowanych gospodarstw. Wysokie koszty uzbrojenia stanowiska pracy, wysokie wskaźniki stopnia mechanizacji oraz niskie relacje kosztów użytkowania środków technicznych pozwalają ocenić występujące w tych gospodarstwach systemy produkcyjne jako kapitałochłonne.
    The aim of the study was to compare the relationship between the value of workplace technical facilities and labour inputs, which made it possible to determine the level of technical facilities at workplace and the production system of farms. In the years 2004-2009, 70 agricultural farms were studied and divided into groups according to: the amount of subsidies, area of arable land, economic size units and business income. Farms that are bigger in size and economically have lower workload per one average worker. At the same time, they exhibit a higher level of technical facilities at workplace and the level of mechanization. Whereas the effectiveness of the means of workflow was the highest in the highest categories in the studied group. The other way round, the replacement value of means of mechanization – increased with a decrease of the size of the farm and such a tendency was observed in other categories of the farms. High costs of the workplace technical facilities, high level of mechanization and a small relationship of the operating costs of technical facilities make it possible to assess the production systems that are present in those farms as capital-intensive.
  47. Tomasz Wojewodzic
    Czynniki różnicujące absorpcję wybranych działań PROW 2007-2013 w makroregionie Małopolska i Pogórze
    ABSORPTION DIFFERENTIATION FACTORS OF SELECTED PROW 2007-2013 MEASURES THE MAŁOPOLSKA AND POGÓRZE MACROREGION

    Słowa kluczowe: Małopolska i Pogórze, restrukturyzacja, modernizacja, rolnictwo, drzewo klasyfikacyjne
    Key words: Małopolska and Pogórze, restructuring, modernization, agriculture, classification tree
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Dokonano oceny zróżnicowania makroregionu Małopolska i Pogórze pod względem zaangażowania rolników w pozyskiwanie środków na restrukturyzację gospodarstw rolnych. W procesie badawczym realizowanym na poziomie powiatów wykorzystano metodę unitaryzacji zerowanej oraz metodę drzew klasyfikacyjnych C&RT. Badania wykazały, że do predyktorów w największym stopniu różnicujących badany obszar pod względem zaangażowania rolników w przebudowę gospodarstw rolnych należy zaliczyć cechy opisujące rozdrobnienie agrarne, intensywność produkcji roślinnej oraz aktywność w pozyskiwaniu środków na realizację programów rolnośrodowiskowych.
    The study assesses the diversity of the Małopolska and Pogórze macroregions in terms of the involvement of farmers in the process of leveraging funds for restructuring farms. As part of research in poviats the zero unitarization method and the Classification And Regression Tree analysis (C&RT) were applied. The research showed that predictors which differentiated the researched area to the greatest degree in terms of farmers’ engagement in the revamping of their farms included characteristics describing agrarian fragmentation, plant production intensity and activity in leveraging funds for the implementation of agricultural and environmental programs.
  48. Rafał Wyszomierski, Aneta Bełdycka-Bórawska, Piotr Bórawski, Krzysztof Jankowski
    Ocena opłacalności wykorzystania biomasy na cele energetyczne ze szczególnym uwzględnieniem peletu
    EVALUATION OF PROFITABILITY USE OF BIOMASS FOR ENERGY PURPOSES WITH PARTICULAR REGARD PAID TO PELLET

    Słowa kluczowe: słoma, pelety, produkcja, koszty
    Key words: straw, pellet, production, costs
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Wskazano możliwości rozwoju polskiego rynku biomasy przy produkcji peletu ze słomy, opartego na dostępnych zasobach tego surowca, a także opisano szczegółowe czynniki mające wpływ na cenę produktu Do analiz wykorzystano metody tabelaryczne, opisowe i graficzne. Poziom kosztów przy produkcji peletu zależy od sytuacji na rynku biomasy i ceny skupu biomasy. Główne składniki kosztów produkcji peletu ze słomy to zakup surowca, energia elektryczna, koszty transportu oraz inne.
    The possibility of the development of the Polish market of biomass for the production of pellets, straw, based on the available resources of this materia was indicatedl. The specific factors affecting the price of the product was described. In the course of the analysis tabular, graphical and descriptive methods were used. The level of costs for the production of pellets depends on the market situation of biomass and biomass purchase prices. Major components of the cost of production of pellets from straw is the purchaseof raw materials, electricity, transportation and other costs.
  49. Wojciech Ziętara
    Dzierżawa ziemi w gospodarstwach rolniczych jako podmiotach biogospodarki
    LEASE OF LAND IN THE FARMS AS THE – ENTITIES OF BIOECONOMY

    Słowa kluczowe: biogospodarka, gospodarstwa rolnicze, dzierżawa ziemi, zrównoważony rozwój
    Key words: bio-economy, farms, lease of land, sustainable development
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Przedstawiono rolę gospodarstw rolniczych jako podmiotów biogospodarki, w których obowiązują zasady racjonalnego gospodarowania uwarunkowane odpowiednią skalą produkcji. Omówiono przesłanki skłaniające rolników do zwiększania skali produkcji, wśród których największą rolę odgrywa szybsze tempo wzrostu cen środków produkcji dla rolnictwa niż ceny zbytu produktów rolnych, co w konsekwencji prowadzi do spadku jednostkowej opłacalności produkcji. Skutecznym sposobem zwiększania skali produkcji jest wzrost powierzchni gospodarstw przez dzierżawę ziemi. Wykazano, że jest to tańszy sposób zwiększania powierzchni niż zakup ziemi. Wykazano także, że dzierżawa ziemi w wielu krajach jest podstawowym sposobem jej użytkowania, a zarazem poprawy struktury obszarowej gospodarstw.
    The paper presents the role of farms, as bioeconomy entity, which apply the principles of rational management, conditioned by the appropriate scale of production. Discusses the reasons inducing farmers to increase the scale of production, among which the most important role played faster growth prices means of production for agriculture than the selling prices of agricultural products, which in turn leads to a decrease in unit production profitability. An effective way to increase the scale of production is to increase the surface area of farms by leasing land. ) It has been shown that it is cheaper way of increasing the surface rather than land acquisition. It was also shown that the lease of land in many countries is the primary way of its use, and also to improve the area structure of farms.
  50. Magdalena Zwolińska-Ligaj, Danuta Guzal-Dec
    Przedsiębiorczość w sektorze biogospodarki jako kierunek zrównoważonego rozwoju lokalnego na obszarach przyrodniczo cennych województwa lubelskiego
    ENTREPRENEURSHIP IN THE BIOECONOMY SECTOR AS THE DIRECTION OF LOCAL SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF VALUABLE NATURAL AREAS OF THE LUBLIN PROVINCE

    Słowa kluczowe: biogospodarka, przedsiębiorczość, obszary wiejskie
    Key words: bioeconomy, entrepreneurship, rural areas
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania jest określenie możliwości rozwoju sektora biogospodarki na obszarach przyrodniczo cennych województwa lubelskiego. Realizacji celu służyła analiza opinii przedsiębiorców reprezentujących sektor biogospodarki, władz samorządowych oraz analiza dokumentów strategicznych szczebla lokalnego i regionalnego. Z perspektywy badanych podmiotów oceniono wybrane, lokalne warunki rozwoju branż bazujących na wykorzystaniu lokalnych zasobów naturalnych, w tym sektora biogospodarki. W szczególności uwzględniono problem zaangażowania lokalnych władz samorządowych we wsparcie rozwoju tych branż. Wykorzystano analizę literatury przedmiotu oraz wy­ników badań zrealizowanych z zastosowaniem metody sondażu diagnostycznego z użyciem kwestionariuszy wywiadu (30) skierowanych do wójtów i burmistrzów gmin oraz (48) skierowanych do właścicieli, współwłaścicieli lub osób zarządzających przedsię­biorstwami sektora biogospodarki. Z badań wynika, że lokalne władze oferują umiarkowane wsparcie w zakresie rozwoju przedsiębiorczości, w tym w obszarze rozwoju wybranych dziedzin biogospodarki. Postu­lować należy zatem większą ich troskę o określenie możliwości rozwoju wybranych branż biogospodarki w układach lokalnych oraz przygotowanie oferty promocyjno-informacyjnej ze wskazaniem dobrych praktyk.
    The aim of the study was to determine the possibilities of the bioeconomy sector development on environmentally valuable areas of the Lublin Voivodeship. To achieve the goal analyzes of entrepreneurs’ opinions as well as local governments’ were conducted. The strategic documents of local and regional level were also analyzed. From the perspective of surveyed subjects selected local developmental conditions of sectors based on local, natural resources were assessed, including the bioeconomy sector. The study concentrates on the problem of the involvement of local government in supporting the development of bioeconomy sector. To achieve the goal a review of literature and empirical surveys were conducted. The study used the method of diagnostic survey with a questionnaire interview (30) addressed to the mayors of communes and (48) addressed to the owners/coowners or managers of enterprises operating on the environmentally valuable areas and representing the bioeconomy sector. The obtained results indicate that local authorities provide reserved support for the development of entrepreneurship, including the development of selected areas of the bioeconomy. The greater concentration to determining the possibility of the development of selected industries of bioeconomy in local systems and preparing their promotional and informational support, including the base of good practices, is therefore recommended.